‏نمایش پست‌ها با برچسب مقاله. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب مقاله. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۶/۰۱/۲۸

استانداردهای طراحی فضای آموزشی

آموزش و یادگیری بخش مهمی از زندگی هر انسان است و همه انسان ها در طول زندگانی خود تحت تعلیم و آموزش قرار می گیرند این امر در مقاطع مختلف تحصیلی و در فضاهای گوناگون مانند مهد کودک، دبستان راهنمایی و دبیرستان و .... صورت می گیرد.
به لحاظ اینکه فضا و محیطی که در آن به امر آموزش و یادگیری پرداخته می شود تاثیر بسیار مهمی در امر یادگیری دارد دقت در طراحی و ساخت این فضاها باید مورد توجه معماران و برنامه ریزان کشوری قرار گیرد و طراحی اینگونه فضاها به نحو احسن انجام شود.
در طراحی فضاهای آموزشی دو مورد اساسی وجود دارد که نقش بسیار مهمی را در چگونگی طراحی این فضاها بازی می کند و آن دو مورد که یکی جنسیت افراد استفاده کننده از فضا و دیگری مقطع تحصیلی افراد استفاده کننده می باشد اصول کلی فکر یک طراح را برای طراحی مشخص می کند.

فضاهایی که در یک ساختمان آموزشی باید مورد استفاده قرار گیردند عبارتند از:

فضاهای آموزشی در ساختمان آموزشی شامل:

  • کلاس های درس
  • کارگاه
  • آزمایشگاه
  • سالن سخنرانی یا همایش
  • کتابخانه
  • سالن سمعی و بصری
  • سالن امتحانات

فضاهای رفاهی خدماتی در ساختمان های آموزشی شامل:

  • سرویس های بهداشتی
  • سلف سرویس
  • انباری و موتورخانه
  • زمین و سالن ورزشی
  • زمین های بازی
  • محوطه

فضاهای ادرای در ساختمان آموزشی شامل:

  • اتاق های اداری
  • مدیریت و معاونین
  • آرشیو و بایگانی
  • اتاق های مشاوره تحصیلی
  • اتاق اساتید و معلمان
  • اتاق جلسات
  • بخش سرایداری و نگهداری

بخش آموزشی و پژوهشی: 

در طراحی فضاهای آموزشی و پژوهشی که در بالا ذکرشد نوع طراحی هر کدام از آنها بسته به شمار افراد استفاده کننده از آنها متغیر و متفاوت است در طراحی چنین فضاهایی بی شک ملاحضات فرهنگی تمدنی مذهبی و ... مناسب با نوع اجتماع و محیط در استاندارد های طراحی فضاهای آموزش تاثیر گذار است.

الف) کلاس های درس

 شکل استاندارد کلاس های درس به شکل مربع مستطیل است که ابعاد آنها با توجه به نوع درس و مقطع تحصیلی افراد استفاده کننده متفاوت می شود مطابق استاندارد های جهانی فضاهای لازم برای کلاس های درس نظری ۵/۶ در ۵/۸متر مربع بوده است در این کلاس ها که اصطلاحا کلاس های درس سنتی از آنها یاد می شود فضاهای لازم به ازای هر دانش آموز ۲ متر مربع بوده است و این درحالی است که اگر چنین کلاسی برای کلاس های آزاد و هنری مورد استفاده قرار گیرد به ازای هر نفر ۵/۴ متر مربع فضا نیاز است.
ارتفاع کلاس های درس باید بین ۷/۲ تا ۴/۳ در نظر گرفته شود و ایجاد هرگونه تراس یا بالکن متصل به کلاس درس ممنوع می باشد همچنین دیواره های کلاس تا ارتفاع ۵/۱ متر لازم است با سنگ پوشیده شود و از ارتفاع ۵/۱ متر به بعد با رنگ های روشن و براق پوشیده شود و همچنین پوششی که در کف کلاس به کار می رود باید غیر قابل نفوذ بوده و لغزنده نباشد که به راحتی قابل شستشو بوده و غیر براق باشد تا از کثیف شدن مداوم آن جلوگیری شود.

ب) کارگاه ها و آزمایشگاه ها

 کارگاه و آزمایشگاه جزو لاینفک فضاهای آموزشی است و معمولا فضای آموزشی دارای کارگاه و آزمایشگاه می باشد تا دانش آموزان علاوه بر اینکه به صورت تئوری درس را فرا می گیرند در آزمایشگاه و کارگاه با فرآیند آزمون و خطای دروس آشنا شوند.
کارگاه زبان: در استاندارد های جهانی دو نوع کارگاه زبان انگلیسی مطرح است:
کارگاه L.T: گوش دادن و صحبت کردن
کارگاه L.T.R: گوش دادن صحبت کردن و ضبط کردن
این دو کارگاه در کنار هم فضایی نزدیک به ۸۰ متر نیاز دارد و سرانه هر نفر برای کارگاه و آزمایشگاه ۵/۴ متر مربع است.
از لحاظ نورپردازی کارگاه ها و آزمایشگاه ها در صورتی که نور طبیعی به آنها نرسد اشکالی ندارد اما باید حتما نور مصنوعی برای آنها تامین شده باشد.
بخش رفاهی و خدماتی: در هر فضای آموزشی یکی از قسمت های بسیار مهم جهت ارائه خدمات به دانش آموزان و محصلان بخش رفاهی و خدماتی است که این فضا شامل سرویس ها و تاسیسات بهداشتی – رستوران و سلف غذاخوری – زمین و سالن ورزشی و ... است.

در مورد استقرار چنین فضایی در محیط آموزشی می توان دو موقعیت را لحاظ کرد:

۱- این فضاها قابل دسترسی از راهرو یا فضاهای واسطه باشد.
۲- قابل دسترسی از حیاط مدرسه یا فضای ورودی باشد.
در زیر مشخصات یک سالن چند منظوره ورزشی را که در کنار یک فضای آموزشی لحاظ شده است را نشان می دهد:
نوع مدرسه
طول سالن
عرض سالن
ارتفاع سالن
پوشش بام سالن
پوشش عرض سالن
ابتدایی
۲۵ متر
۱۵ متر
۷/۶ متر
سیستم خرپا
پارکت یا پلاستیک
راهمایی و دبیرستان
۳۱ متر
۱۹ متر
۷/۶ متر
سیستم خرپا
پارکت یا پلاستیک

ضوابط طراحی ایمنی پلکان در فضای آموزشی:

برای برقراری ارتباط در ساختمان ها از پله شیب یا رامپ استفاده می گردد.

ضوابطی که در زیر آمده باید در پلکان مدارس و فضاهای آموزش رعایت گردد:

۱- تعداد پله هر پلکان نباید از ۳ پله کمتر باشد (وجود ۱ یا ۲ پله باعث برهم خوردن نظم و تعادل حرکتی در بین افراد می شود و به اصطلاح پله دیک وان دایک ایجاد می گردد.)
۲- برای پلکان پیش از ۳ پله باید نرده طراحی و اجرا شود.
۳- ارتفاع نرده برای بزرگسالان ۹۰ سانتی متر و برای کودکان ۷۵ تا ۸۰ سانتی متر است.
۴- فاصله میان پله و سقف آن نباید از ۲ متر کمتر باشد (این فاصله عمودی اندازه گیری می شود.)
۵- برای تعیین اندازه کف پله و سینه پله در فضاهای آموزشی از فرمول زیر استفاده می شود:
کف پله = t ارتفاع پله = h t+2h = 61&63

نحوه جانمایی فضاها در ساختمان چند طبقه:

۱- فضاهای اداری عموما بهتر است در طبقات اول و دوم قرار گیرند تا عبور و مرور دانش آموزان و به طور کل افرادی که در فضای آموزشی رفت آمد می کنند را مد نظر قرار دهند.
۲- جاگیری کلاس های درس با توجه به پایه تحصیلی متفاوت است در مقطع ابتدایی بهتر است که کلاس ها در طبقات پائین قرار گیرند اما در مقطع راهنمایی و دبیرستان با توجه به سن دانش آموزان پایه های بالاتر در طبقات بالاتر و پایه های پائین تر در طبقات پائین تر قرار می گیرند.
آزمایشگاه و کارگاه ها با توجه به اینکه معمولا دارای وسایل سنگین هستند بهتر است در طبقات پائینی و زیر زمین تعبیه شود.
کتابخانه با توجه به اینکه فضایی است که نیاز به سکوت و دید بیرونی خوبی دارد لازم است در طبقات پائینی قرار گیرد و یا اینکه اگر دید و منظر خوبی رو به ساختمان داریم آن را در بالاترین طبقه و مشرف به منظره طراحی کنیم.
نماز خانه نیز بهتر است در طبقات پائین و نزدیک به حیاط تعبیه شود و سرویس های بهداشتی خارج از فضای آموزشی در حیاط تعبیه شود و همچنین سالن امتحانات و اجتماعات باید در طبقات همکف و زیر زمین و در اولویت دوم در طبقات بالاتر قرار گیرد.
نکته بسیار مهم در طراحی فضاهای آموزشی این است که استفاده از آسانسور در فضای آموزشی به واسطه مسائل ایمنی به هیچ عنوان توصیه نمی شود.

نور و پنجره در فضای آموزشی:

۱- نور و روشنایی از عوامل بسیار مهم در طراحی هر نوع فضای معماری است.
۲- موقعیت، اندازه، و نوع پنجره تعیین کننده مقدار روشنایی فضا در طراحی فضای آموزشی است. معیار اصلی کیفیت فضای آموزشی نور طبیعی است اما لازم است که نور طبیعی و مصنوعی به طور همزمان استفاده شود و در عین حال جهت کلاس به سمت شمال و جنوب بوده و از ورود اشعه مستقیم خورشید به درون فضا ممانعت به عمل آید.

موارد زیر از جمله اصولی است که باید در طراحی نور و پنجره برای اینگونه فضا ها رعایت شود:

۱- محل نصب پنجره نباید طوری باشد که در موقع باز شدن مزاحمت ایجاد کند.
۲- پنجره هایی که در انتهای راهرو ها کریدور ها و پلکان‌ها نصب می گردند بایستی از کف دارای ارتفاع ۸۰ سانتی متر بوده و در غیر اینصورت باید دارای نرده چوبی یا فلزی مناسب باشد.
۳- حداقل ابعاد بازشو پنجره باید دارای ۵۰ سانتی متر عرض و ۶۰ سانتی متر ارتفاع بوده باشد.
۴- فضای ما بین دو پنجره در کلاس باید حداقل ممکن باشد تا از ایجاد سایه در وسط کلاس جلوگیری شود.
۵- استفاده از بازتابنده نور در کلاس های درس برای جلوگیری از ورود نور خیره کننده به کلاس مناسب است و باید تعبیه شود.
۶- در تامین هوای تازه کلاس معمولا باید از سیستم های تهویه استفاده شود و باز کردن درب و پنجره کلاس راه حل مناسبی نمی باشد.
۷- در کل برای کلاس های درس به طور کلی پنجره با مساحت ۳۰ تا ۶۰ درصد فضای نما و یا حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد مساحت کلاس مناسب است.
نتیجه گیری
یک مدرسه موفق در طراحی و عملکرد محیطی باید به صورت یک جامع مشارکتی عمل کند در بسیاری از مدارس که در طراحی یک فضا مانند کلاس درس – کتابخانه و .... بر اساس اصول فرهنگی که مورد پذیرش مردم منطقه است باید عمل شود و در نتیجه حس مشارکت و رغبت بیشتری را در بین استفاده کنندگان بر می انگیزد.
به اشتراک بگذارید                    

۱۳۹۵/۰۵/۲۷

استانداردهای طراحی درمانگاه

از گذشته درمانگاه ها و کلینیک های درمانی برای مراجعین فضایی ناخوشایند و نامطلوب بودند. امروزه طراحی داخلی های هوشمندانه و انتخاب درست متریال ها و وسایل سبب شده است تا محیطی پویا و در عین حال آرامش بخش برای مراجعین و حتی پزشکان ایجاد شود. بدون شک بیماران، کلینیک های درمانی که در آن احساس آرامش و رفاه بیشتری دارند را برمی گزینند و این امر سبب رشد اقتصادی و بهبود روند کاری درمانگر می شود. لکن با رعایت ضوابط و استاندارهای طراحی انواع کلینیک های پزشکی و دندانپزشکی میتوان این فضا ها را به فضایی خوشایند بدل نمود. در ضوابط معماری درمانگاه توجه به نکات زیر الزامی است: 
۱) سایت، ۲) طرح جامع، ۳) همسایگی ها، ۴) دسترسی، ۵) طرح و نقشه ساختمان، ۶) تعامل بین عناصر معماری داخلی و خارجی ساختمان درمانگاه، ۷) خروجی های اضطراری، ۸) طراحی اتاق ها، ۹)دیوارها، درب ها و پنجره ها، ۱۰) اتاق های تاسیسات مکانیکی و الکتریکی، ۱۱)مبلمان، ۱۲) تجهیزات پزشکی.ضوابط معماری درمانگاه برای طراحی و تقسیم بندی فضاهای کلینیک عبارتند از: ۱) طراحی فضاهای دسترسی عمومی که از آن جمله اند پارکینگ، رمپ دسترسی ویلچر، آسانسورها، سرویس های بهداشتی، اتاق معاینه و مشاوره، ۲) داروخانه و خدمات درمانی، ۳) فضاهای بستری و اتاق های انتظار، ۴) دفاتر پذیرش و فضاهای اداری، ۵) فضاهای خصوصی برای مشاوره توسط روانشناسان، ۶) ابعاد اتاق درمانگاه بایستی به راحتی بیمار و یک همراه را در خود جای دهد، همچنین فضای کافی برای حضور پرستار یا پزشک به طور همزمان باشد.
اصول معماری داخلی درمانگاه در اصول معماری داخلی درمانگاه به طور کلی نکات زیر بایستی رعایت شود: ۱) فضاهای پذیرش و ورودی اصلی بایستی مطلوب و استقبال شونده باشد، ۲) ظاهر فضای داخلی آرام بخش باشد، ۳) معماری فضای داخلی بایستی از عایق صوتی برخوردار باشد، ۴) دمای فضای داخلی محیط درمانی بایستی در تمامی فصول مطلوب و دلپذیر باشد، ۵) کیفیت هوای معماری داخلی درمانگاه مطلوب باشد به نحوی که از شیوع عفونت و سایر بیماری های جلوگیری شود، ۶) مصالح و پرداخت رنگ معماری داخلی درمانگاه بایستی مکان هایی با حریم خصوصی مطلوب ایجاد کند، ۷) پرداخت رنگ، مبلمان و سایر اجزای دکوراسیون داخلی درمانگاه بایستی از آشفتگی در فضا بکاهند، ۸) استفاده از هنر در معماری داخلی درمانگاه، بخش ترکیبی طراحی فضای داخلی باشد و برای بالابردن کیفیت محیط درمانی استفاده شود، ۹) نور و رنگ در فضای داخلی درمانگاه بایستی در ایجاد تنوع، انگیزه و آرامش در داخلی موثر باشد،
طراحی معماری درمانگاه در طرح معماری درمانگاه، سایت تسهیلات درمانی بایستی برای دسترسی افراد محلی و وسایل نقلیه خدماتی مطلوب باشد همچنین از تجهیزات اطفای حریق، آمبولانس و سایر وسایل نقلیه اورژانس برخوارد باشد. سایر نکات طراحی معماری از آن جمله اند دسترسی و سیرکولاسیون آسان برای بیماران، کارمندان و همراهان بیمار (هم افراد عادی و هم معلول)، عابران پیاده، دوچرخه ها، و سایر وسایل نقلیه عمومی. انعطاف پذیری و سازگاری برای نیازهای آینده در طرح معماری درمانگاه بایستی به نحوی باشد که برای تغییرات در پلان، عملکرد و حجم ساختمان درمانی تطبیق یابد.
نقشه معماری درمانگاه در نقشه معماری درمانگاه رعایت نکات زیر الزامی است:۱) جهت گیری مطلوب ساختمان ضروری است،۲) در نقشه معماری درمانگاه بایستی سطوحی طراحی شود که مناسب برای ورودی ها و دسترسی به فضای داخلی باشند، ۳) پلان معماری با توپوگرافی سایت به صورت یکپارچه ترکیب شود و حس تعلق به مکان و ترکیب با همسایگی رعایت شود، ۴) در نقشه معماری ارتفاع، حجم و نورگیرها بایستی با توجه به محیط پیرامونی در نظر گرفته شود، ۵)فضاهای سیرکولاسیون و مناطق اشتراکی در نقشه طرح درمانگاه به عنوان مکان هایی برای درمان و آرامش باشند، ۶) در پلان معماری از راهروهای باریک و طویل بدون نور روز و یا عدم وجود دید و منظر به سمت بیرونی پرهیز شود، ۷) فضاهای معماری بایستی به صورت دنباله ای از مکان های جذاب با درجه ای مناسب از محصوریت باشند،

جدول راهنمای طراحی معماری درمانگاه ها در جدول راهنمای طراحی معماری درمانگاه ها رعایت اصول زیر الزامی است: ۱) سهولت دسترسی به فضای بیرونی- انتقال آسان و مریی، گذر از محیط داخلی امن جذاب و معنا دار و گزینش فعالیت های مطلوب، ۲) علامت گذاری و مسیریابی – ویژگی های ساختمان، نشانه ها، محلی سازی نقشه ها، جهت گیری نور و منظر، ۳) مجاورت فضاها و اتاق ها- دسترسی به سرویس بهداشتی، اتصالات مناسب بین فضاهایی نظیر سالن های جلسات، فضای غذاخوری، آشپزخانه اتاق خواب بیماران، دوش ها و سرویس های بهداشتی جداگانه، ۴) قابلیت دیدن و نفوذپذیری- تقسیم بندی اتاق ها، پلان باز، جلوگیری از دید مستقیم به سمت درب ها، استفاده از صفحات شیشه ای برای مشاهده ی فعالیت ها درون فضای داخلی اتاق ها، نورپردازی و جایگزاری علایم و نشانه ها در سطح مناسب دید، ۵) مقیاس، ۶) حفظ حریم شخصی و عمومی- برقراری سلسه ی ارتباطی فضاهای عمومی به خصوصی،
تحلیل پروپوزال پروژه معماری درمانگاه حجم معماری درمانگاه خارجی ارتفاع، حجم و افق معماری ساختمان درمانگاه بایستی با محیط اطراف مرتبط باشند. در بیمارستان ونیز طراحی شده توسط لوکوربوزیه، هدف تقلید از نوعی ساختار گونه شناسی ونیزی است. مدول هایی که برای حجم بیمارستان در نظر گرفته شده تقریبا برابر و یکسان است. چهار تا از حجم مربع ها، «واحدهای مراقبت» نامیده شدند که در پیرامون میدان مرکزی کوچکی واقع شدند. سامانه ی فضایی بیمارستان ونیز اثر لوکوربوزیه به نحوی طراحی شدند تا طرح جامع بیمارستان در آینده توسعه یابد. فضاها در حجم معماری بیمارستان ونیزی قابلیت تقسیم بندی بیشتری دارند. فضاها همچنین از لحاظ عمودی نیز طرح ریزی شدند: خدمات اداری و ورودی ها در طبقه همکف واقع شدند و اتاق های بستری بیماران در طبقات بالاتر قرار دارند. یکی از مشکلات حجم بیمارستان ونیزی اثر لوکوربوزیه فقدان پنجره ها در واحد مراقبت است.
دیاگرام معماری درمانگاه بیمارستان در حالی که بیمارستان‌ها در گذشته آگاهانه جهت مصارف پزشکی، جراحی طراحی می‌‌شدند امروزه می‌توان شاهد تغییر جهت به سوی انسانگرایی در امکانات بیمارستانی بود. بیمارستانهای امروزی بیشتر به هتل شبیه هستند. وجود فضای اقامتی دارای اهمیت بیشتری نسبت به طرح‌های سرد بهداشتی در بیمارستانهای گذشته است. مدت زمان بستری و اقامت بیمار به طور پیوسته کوتاهتر می‌شود و علاقه به اتاق‌های یک تختی یا دو تختی (در خصوص بیمارهای خصوصی) بیشتر شده است. دیاگرام معماری درمانگاه بیمارستان فضاهای زیر با اهمیت هستند: ۱) مفهوم طرح ریزی، ۲)مسیریابی، ۳) داروخانه، ۴) استریل‌سازی مرکزی، ۵)بخش مراقبت های ویژه، ۶)دپارتمان های مراقبت. یک بیمارستان عمومی به بخشهای مراقبت، معاینه و درمان، انبار و محل نگهداری موقت زباله، اداری و فن آوری تقسیم می‌شود. قسمت‌های اقامتی و احتمالا بخش‌های آموزشی و پژوهشی و همچنین بخشهای حمایتی برای عملیاتهای خدماتی نیز در یک بیمارستان عمومی وجود دارند.

به اشتراک بگذارید